શ્રી મુકુંદ ગાંધી- પૂ. મોટાભાઈનાં પાત્રમાં

સંગીતકાર મનોજ મહેતા, મુકુંદભાઈ અને વર્ષાબેન શાહ પત્ર વાંચનની ક્ષણોમાં

પ્રવક્તા નાં પાત્રમાં વર્ષાબેન શાહ અને સોહમનાં પાત્રમાં શ્રી રસેશ દલાલ

નાટ્યમાં તલ્લીન શ્રોતાગણ..વિજય શાહ, સતીશ પરીખ, નિખિલ મહેતા,ફતેહ અલી ચતુર્ સરયુબેન પરીખ, દેવિકાબેન ધ્રુવ અને પ્રશાંત મુનશા. પાછળની હરોળમાં રીધ્ધીબેન દેસાઈ, દીપાબેન દલાલ અને તેમના બેન તથા કનક બેન શાહ નાટક માણી રહ્યાં છે

નાટ્યમાં તલ્લીન રમઝાનભાઈ વિરાણી, હેમંતભાઈ ગજરાવાલા, સુરેશ બક્ષી, ઉમાબેન નગરશેઠ, નીરા બેન શાહ્ ગીરિશ ભાઈ પંડ્યા, પંકજભાઈ દેસાઈ, પૂર્ણીમાબેન ગજરાવાલા, રસિક મેઘાણી રાજેશ દેસાઈ, ભાવિક અને શ્રધ્ધા શાહ નાટક માણી રહ્યાં છે

ગુજરાતી સાહિત્ય સરિતાની જૂન મહીના ની બેઠક

ગુજરાતી સાહિત્ય સરિતાની જૂન મહીના ની બેઠક તા. ૨૨ જૂન ૨૦૦૮, રવિવારે શ્રી મુકુંદ ગાંધીને ત્યાં બપોરે ૨ વાગે આયોજાઈ. આ બેઠક્નો વિષય હતો “મારા પિતાજી” જે ફાધર ડે ને અનુલક્ષીને હતો. ધારણા હતીકે માતા ઉપર ઘણુ લખાણ છે પણ પિતા ઉપર ઓછુ લખાણ્ હોય છે તેથી આ વિષય થોડો અઘરો થશે પણ તેવુ ન બન્યુ અને ઘણા લખાણો વંચાયા કેલીફોર્નીયાનાં ડો ચંદ્રવદન મિસ્ત્રી થી માંડીને લાભશંકર ઠાકરનાં પુસ્તક “બાપા વિષે” સુધી ની મજલ ફાધર ડે ને જીવંત કરી ગઈ. પ્રવિણાબેન કડકીયા, દેવિકાબેન ધ્રુવ્, હિંમત શાહ, નુરુદ્દિન દરેડિયા, રમઝાન વિરાણી, સતીષ પરીખ, વિજય શાહ અને વર્ષા શાહે પોતાની પિતાજી વિશે કવિતા કહી, ફતેહઅલી ચતુરે વ્યંગાત્મક રીત આજની પેઢીની વાતો તેમની આગવી છ્ટામાં કહી.

આ બેઠક્નું વિશિષ્ટ પાસુ એ હતું કે ગુજરાતી સાહિત્ય સરિતાએ પહેલી વાર સ્વાયત્તતાનો હેતૂ પુર્ણ કર્યો.. સાત વર્ષ પહેલા આ પરિકલ્પના હતી કે સાહિત્ય સરિતા સંપૂર્ણ સ્વાયત્ત બને એટલે કે એવો પ્રોગ્રામ કરે કે જેમાં સંગીત નાટ્ય અને લેખન ત્રણેય કળાઓને વરેલા સભ્યો સર્વે સર્વા હોય્. આવો એક કાર્યક્રમ આજે યોજાયો. સભ્ય વિજય શાહની વેબ પત્રશ્રેણી “પૂ. મૉટાભાઈ” નાટ્ય સ્વરુપે ભજવાઈ તેનું નાટ્ય રુપાંતર અને ભજવનાર હતા શ્રી મુકુંદ ગાંધી, રસેશ દલાલ અને વર્ષા શાહ અને પાર્શ્વ સંગીત આપ્યુ હતુ શ્રી મનોજ મહેતાએ.

“પૂ. મોટાભાઈ” વેબ પત્ર શ્રેણી માતૃભૂમિ છોડીને પરદેશમાં ઠરીઠામ થયેલા આપણા સૌની કહાણી છે. માતાપિતા કુટુંબની છત્ર છાયા છોડીને આપણે આવ્યા. આજે તેઓ ની વૃધ્ધાવસ્થામાં તેઓ દિકરાઓની હૂંફ ઇચ્છે છે ત્યારે દિકરાઓ તેમના સંતાનો ને પણ તેટલીજ આર્તતા થી ચાહે છ તેથી તેઓ ત્યાં જઈ ને રહી નથી શકતા. બે સંસ્કૃતિ, બે પેઢીઓ વચ્ચેનો આ પ્રવાસ, સહવાસ અને સુંદરતાની સાથે જે ખાલીપો બંને પેઢીનાં માબાપો ભોગવે છે તેની શું ફલશ્રુતિ હોઈ શકે તેની વાતો થી આ નાટ્ય પ્રયોગ તેની ભજવણી દરમ્યાન દરેક નાટ્ય વણાંકો પ્રમાણે સભાગૃહનાં સભ્યો ને તન્મય અને એકરુપ કરી શક્યું હતું સૌ શ્રોતા નાટકનાં દરેકે દરેક પત્રોને વધાવતા જતા હતા. દર્દનાં પ્રસંગે અશ્રુધારા પણ જોવા મળતી હતી. શ્રી મુકુંદ અને મંજુબેન ગાંધીનાં ઘરમાં આયોજીત રંગમંચમાં ભારત અને અમેરીકાનાં ધ્વજ જે તે દેશ અને વેશ દર્શાવતા હતા. સવા કલાકનાં આ નાટક દરમ્યાન સભાગૃહનું રંગમંચ પર ભજવાતા નાટક પ્રત્યે માન ઉંચું હતું તે પત્ર પતે અને પડતી તાળીઓનાં ગુંજારવ થી સિધ્ધ થતુ હતુ.

આભાર વીધી કરતી વખતે વિજય શાહે જણાવ્યુ હતું કે આ પ્રયોગ ગુજરાતી સાહિત્ય સરિતાનાં સભ્યોની હુંફ અને માર્ગદર્શન વગર શક્ય ન બન્યુ હોત. આ આખી વાર્તા અને તેનો નાટ્ય પ્રયોગને ગુજરાતી સહિત્ય સરિતાની વેબ સાઈટ http://gujaratisahityasarita.org ઉપર જોવા મળશે.

 for the News coverage by Gujarat Time Please click here 11_07_2008_007.pdf

-ફતેહ અલી ચતુર
ફોટો સૌજન્ય: સતીશ પરીખ

 વિશાલ મોણપરાના ફોન પરિચય પછીતો ઘણા લાંબા સમયે મળવાનુ થયુ અને ત્યારથીજ તેમના વેબ જગતમાં ગુજરાતી કી બોર્ડ ની શોધ વિશે કંઇક લખવા અને તેમની કાવ્ય પ્રવૃત્તિને માણવા હું ઉત્સુક હતો. અને તે તક મળી બે વર્ષ પહેલા જ્યારે તેઓ હ્યુસ્ટ્ન જોબ લઈ સ્થીર થયા. નમ્ર અને મિત્તભાષી વિશાલે એમનુ કી બોર્ડ ઉપરાંત તેમની વેબ શક્તિઓ થી મને ઘણો પ્રભાવિત કર્યો. તેમની તે અદ્વિતીય શોધ વિશે કેટલિક વાતો અત્રે જણાવુ તો નાનપણથી જ તેમને ગુજરાતી ભાષા પ્રત્યે લગાવ હતો.અને  તે શોખ વેબ સાઈટ ઉપર વિકસતો ચાલ્યો.. વાચક વર્ગ વધતો ચાલ્યો અને દાદ દેનારુ મિત્રવૃંદ વધતુ ચાલ્યુ. સમાચાર પત્રોમાં આવતી કવિતાઓ અને વાર્તાઓ વાંચવાના શોખને લીધે  શબ્દભંડોળ વધતુ  ચાલ્યુ અને અત્યારે એ શોખ ગઝલ લખવાના શોખ રૂપે પુર્ણપણે વિકસ્યો છે. લગભગ ત્રણેક વર્ષ પહેલા વિશાલે તેમની  વેબસાઇટની પ્રથમ આવૃત્તિ બનાવી કે જેમાં  દરેક ગઝલને તેઓ ટાઇપ કરીને તેને ચિત્રમાં રૂપાંતર કરીને વેબસાઇટ પર મુકતા હતા. ગઝલને ટાઇપ કરવા માટે તે નોન-યુનિકોડ ફોન્ટ વાપરતા હતા. આ સમયે માત્ર આંગળીના વેઢે ગણાય એટલી જ ગુજરાતી વેબસાઇટ હતી  અને તે જોવા માટેના ફોન્ટ પણ તમારા કમ્પ્યુટરમાં નાખવા પડતા હતા ત્યારબાદ તે વેબસાઇટની બીજી આવૃત્તિ મુકી પરંતુ તેમાં પણ ચિત્રરૂપે જ તેમની ગઝલો ને મુકતા હતા. પરંતુ હવે તેમનુ લખવાનું એટલું વધી ગયુ હતુ અને ગુજરાતી શબ્દોને ટાઇપ કરવા શોધવા પડતા હોવાથી ગઝલને ટાઇપ કરવા માટે ખુબ જ સમય આપવો પડતો હતો. આ સમયે તેમને વિચાર આવ્યો કે જો આના કરતા તો આપણે જેમ ગુજરાતીને અંગ્રેજીમાં લખીએ છીએ તેમ જ જો ગુજરાતીમાં ટાઇપ પણ કરી શકતા હોત તો ખુબ જ આસાની હોત. તેમણે  વિવિધ વેબસાઈટ પર આ પ્રકારના પ્રોગ્રામની શોધ કરવા માંડી પરંતુ સફળતા મળી નહી. 

આ જ અરસામાં તેમને ગુજરાતી યુનિકોડ વિશેની માહિતી પ્રાપ્ત થઇ. ત્યાર બાદ ખુબ જ જહેમત બાદ એક એવો ગુજરાતી ટાઇપ કરવા માટેનો પ્રોગ્રામ બનાવવામાં સફળતા મળી કે જેમાં આપણે જે રીતે ગુજરાતી બોલીએ છીએ એ જ રીતે જો તેને અંગ્રેજીમાં લખવામાં આવે તો લખેલા અંગ્રેજી શબ્દોને તરત જ ગુજરાતી શબ્દોમાં ફેરવે છે જેમ કે તે જો “kaatara” એમ લખે તો આ પ્રોગ્રામ તરત જ લખેલા અંગ્રેજી શબ્દોને ગુજરાતીમાં “કાતર” માં ફેરવે છે.. વળી જોડીયા શબ્દો લખવા પણ એટલા જ સહેલા છે જેમ કે “shabda” લખવાથી “શબ્દ” લખાય છે. એક વાર ગુજરાતી ટાઇપનો પ્રોગ્રામ પુરો થયો કે તેને અન્ય ભારતીય ભાષાઓ માટે પણ એવો જ પ્રોગ્રામ બનાવવાની ઇચ્છા જાગી અને તેથી આવો જ પ્રોગ્રામ તેણે હિન્દી, બંગાળી, કન્નડ, મલયાલમ, પંજાબી, તેલુગુ અને તમિલ ભાષા માટે પણ લખ્યો છે. તેમના આ પ્રોગ્રામને તેમની વેબસાઇટ પર અન્ય વ્યક્તિઓ વાપરી શકે એ માટે મુક્યો છે કે જે અહીં (http://demo.vishalon.net/GujaratiTypePad.htm) ક્લિક કરવાથી મળી શકે છે. આ પ્રોગ્રામ ગુજરાતી યુનિકોડ વાપરતો હોવાને કારણે ગુજરાતી વાંચવા માટે કોઇ પણ ફોન્ટ નાખવા પડતા નથી અને તેથી જ ઇન્ટરનેટ પર ગુજરાતી ભાષામાં જાણે કે એક ક્રાંતિ જ આવી ગઇ.  આ પ્રોગ્રામથી ગુજરાતી લખવાની સરળતાને કારણે ગુજરાતીમાં કેટલીયે વેબસાઇટો શરૂ થઇ છે. અત્યારે ગુજરાતીની કોઇ પણ નામાંકિત વેબસાઇટ લો પછી તે ટહુકો, લયસ્તરો, રીડ ગુજરાતી કે ગુજરાતી સાહિત્ય સરિતા હોય દરેકમાં ગુજરાતી ટાઇપનો આ પ્રોગ્રામ વપરાય છે. 

ત્યાર બાદ શ્રી રસિક મેઘણી, કીરિટ ભક્ત,પ્રવિણા કડાકીયા સર્યુ પરીખ અને ગીરિશ દેસાઈ તથા મારા જેવા કેટલાય લેખકોએ જણાવ્યુ કે તેમની પાસે ગુજરાતીમાં ઘણુ જ લખાણ છે પરંતુ નોન-યુનિકોડ ફોન્ટમાં છે અને જો વિશાલ્ આ લખાણને યુનિકોડમાં ફેરવવા માટેનો પ્રોગ્રામ બનાવે તો તે ઘણો જ ઉપયોગી થઇ પડશે. તેમના સુચન મુજબ  વિશાલે કુલ છ પ્રચલિત નોન-યુનિકોડ ફોન્ટને(જેવાકે ગોપીકા,કૃષ્ણા,ગોવિંદા,હિતાર્થ, શેફાલી અને વકીલ) યુનિકોડ ફોન્ટમાં રુપાંતર કરવાનો પ્રોગ્રામ બનાવ્યો કે જે હાલ અહીં (http://www.gurjardesh.com/tabid/171/Default.aspx) ક્લિક કરવાથી મળી રહેશે. વિશાલને છેલ્લા બે વર્ષથી ગુજરાત કી બોર્ડને કારણે  આખા વિશ્વમાં તેને ઓળખનારાઓની સંખ્યા લાખોમાં છે. છેલ્લ બે વર્ષોમાં વધતી જતી ગુજરાતી વેબ સાઈટો અને તેના મુલાકાતીઓ તેમના પ્રતિભાવો, ગુજરાતી ઈ મેલ અને પ્રિંટીંગનાં ક્ષેત્રોમાં આ શોધ ઘણા વિદેશીઓને આશિર્વાદ સમાન થઈ ગઇ છે.સીનીયર સીટીજનોમાં પણ તેમની આ શોધને કારણે દાદા અને દિકરા કોમ્પ્યુટર ઉપર સાથે ગુજરાતી શીખે છે અને દિકરો દાદાને અંગ્રેજી કે કોમ્પ્યુટર ઉપર વાતો  કરતા શીખવે છે. આશા રાખુ કે વિશાલ અને તેના જેવા ટેકનો ક્રેટ યુવા પેઢી, ગુજરાતીભાષાનાં ખમીરને સાચવે અને સંવર્ધન્માં સહાય રુપ બને.વિજય ડી.શાહ
હ્યુસ્ટન ટેક્ષાસ 

For more details. Vishal Monpara

 (Gujarat times has accepted this article